54. How I Make A Buying Decision

Chào mọi người,

Bài viết này ban đầu làm tớ có cảm giác sẽ bị lập lại nội dung với 38. Bàn Về Haul Culture Và 1 Số Tips Mua Sắm Của Tớ, nhưng sau khi suy nghĩ 1 hồi thì tớ thấy phần Tips trong #38 chỉ là 1 số mẹo nhỏ để tránh mua sắm tràn lan vô tội vạ. Tớ tự hỏi: Vậy mỗi khi chúng ta thật sự có nhu cầu cần mua 1 đồ đạc, sử dụng 1 dịch vụ nào đó thì sao? Theo tinh thần Buying with Thoughtfulness, bài pót dưới đây sẽ chia sẻ cách tớ đưa ra các quyết định mua sắm cá nhân, mời các bạn đọc cho vui.

Does it add value to my life? Đây là câu hỏi được anh Joshua của theminimalists nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần. Câu hỏi này thật ra có thể áp dụng được trong rất nhiều hoàn cảnh khi chúng ta cần đưa ra quyết định, tuy nhiên giới hạn trong chủ đề bài viết ngày hôm nay, tớ sẽ chỉ nói tới việc đưa ra quyết định mua sắm.

Xác định giá trị là 1 thứ không đơn giản như chúng ta nghĩ. Có 1 số người (và cả tớ trước kia) vẫn luôn nghĩ: mình cũng là người tiêu dùng biết cân nhắc lắm chứ, đồ đạc mua về cũng có mục đích (purpose) cả đấy chứ không phải không đâu. Có thời gian tớ đã từng mua rất nhiều sách, đủ các thể loại về đọc, mục đích tất nhiên là để mở rộng kiến thức này. Có 1 đoạn thời gian khác tớ lại hay lên mạng tìm giày, tìm đồ thể thao, tìm tạ các thứ để tập ở nhà, mục đích tất nhiên là để cải thiện sức khỏe. Kết quả cuối cùng? Tớ không đọc hết (và cũng ko định sẽ đọc) 1 số cuốn sách đã mua. Trong năm đó tớ cũng chẳng tập thể dục được buổi nào hay tự chủ động dậy sớm đi chạy như đã từng nghĩ. Tất cả những “giá trị” như mở rộng kiến thức với chả cải thiện sức khỏe đó, thực chất chỉ là imaginary values mà tớ tự đặt ra mà thôi. Chính vì lý do này, từ khi tìm hiểu Minimalism, tớ đã thận trọng hơn trong việc “phê chuẩn” các quyết định mua sắm.

Làm thế nào?
Tớ thì có 1 tip nhỏ tự rút ra như thế này. Nếu tớ có thể trả lời được tỉ mỉ các câu hỏi cụ thể về việc tớ sẽ sử dụng nó như thế nào, output của việc sử dụng đó ra sao, hiện tại không có nó thì tớ đang gặp phải khó khăn bất tiện gì trong cuộc sống… thì đó là true value. Nếu chỉ biết là có mục đích tốt, và cũng chỉ hình dung được 1 hình ảnh chung chung xa xa như mình đang ngồi đọc sách lúc rảnh, mình đang tập thể dục sành điệu vãi xoài thì đó chỉ là imaginary value.

Buying
Dưới đây là các bước tìm mua đồ mà tớ thường làm:

1. Liệt kê ra 3 – 4 yêu cầu chính mà tớ cần ở sản phẩm (most wanted features)
Tớ thường xác định ra khoảng 3 hoặc 4 yêu cầu chính của tớ dành cho món đồ (với những thứ tạm thời chỉ mang lại imaginary values chúng ta sẽ không nêu được ngay/ chắc chắn 100% về những yêu cầu này đâu).
Ý nghĩa của việc xác định rõ những yêu cầu này là:

  • Đảm bảo những nhu cầu chính nhất sẽ được đáp ứng đầu tiên – tối đa hóa sự hữu dụng.
  • Tránh việc rơi vào các “bẫy” Marketing.

Một ví dụ điển hình cho việc này là điện thoại. Cách đây khoảng vài tháng điện thoại cũ của tớ bị hỏng và không sử dụng được. Nếu không bàn tới giới hạn về tài chính, thông thường chúng ta sẽ mua những sản phẩm được đánh giá cao nhất trên thị trường. Tuy nhiên, là 1 người dùng phổ thông, tớ cho là không phải ai cũng có nhu cầu sử dụng hết những chức năng đang được quảng cáo. Với ví dụ điện thoại này, 4 yêu cầu của tớ nhất thiết là như sau:

  • Thời lượng pin tốt
  • Nhỏ, có thể sử dụng được thoải mái bằng 1 tay.
  • Hiệu suất làm việc đủ xử lý những ứng dụng hàng ngày.
  • Có thể scan vân tay để sử dụng 1Passwort

Như mọi người thấy, với 4 nhu cầu chính trên, tớ hoàn toàn bỏ qua các tính năng như camera đẹp, hiệu năng khủng hay những cải tiến fancy khác (màn hình cong, chống nước, cảm biến nhịp tim…) mà những điện thoại flag ship có. Với tớ, đây cũng chỉ là imaginary values. Nhìn toàn cảnh, 1 sản phẩm flag ship, mắc tiền luôn được ưu tiên lựa chọn. Tuy nhiên khi thêm vào yếu tố cá nhân hóa như ở trên, thước đo thế nào là “tốt” lại rất khác biệt. Với tớ:

  • iPhone 7 Plus/ Samsung Galaxy S8+ không tốt bằng Samsung A5 2017 (cái mà tớ mua).
  • 1 chiếc túi Shopper Bag cứng không tốt bằng 1 túi Tote vải gập lại được nếu chỉ cần sử dụng để đi chợ.
  • 1 chiếc túi xách hàng high end tốt ngang với 1 chiếc mid end có chất liệu tốt nếu chỉ cần túi bền đẹp và lịch sự.
  • Chổi makeup lông tự nhiên 60€ luôn tốt hơn chổi makeup bình dân 10€ nếu có da nhạy cảm.
  • Son Tom Ford 50€ mắc tiền không tốt bằng lip balm có màu giá 5€ của Burt’s Bee khi dùng hàng ngày.

Sau khi tìm được sản phẩm thỏa mãn được cái top 3/ 4 most wanted features trên, tớ sẽ chuyển tiếp đến bước 2.

2. Liệt kê và đánh giá những hạn chế của sản phẩm (cons)

Không có sản phẩm nào là hoàn hảo cả. Chính vì thế tớ luôn liệt kê ra những hạn chế của sản phẩm cũng như tìm hiểu độ hạn chế của nó ở mức nào.
Quay trở lại ví dụ ở trên với smartphone, chiếc điện thoại tớ mua (A5) có Camera sau không được tốt lắm khi chụp đêm, focus cũng chậm và quay video thì bị rung mạnh. Bản thân tự nhận là tech ethusiast, đọc cấu hình của máy tớ cũng không thấy hấp dẫn gì cho cam.

3. Trả lời câu hỏi: Tôi có chấp nhận/ có thể sống cùng với những hạn chế đó không?

Tớ vẫn quyết định mua chiếc điện thoại đó vì hoàn toàn có thể sống được bình thường với những hạn chế trên. Do:

  • Không yêu cầu ảnh có chất lượng tốt.
  • Chỉ sử dụng camera để chụp lưu giữ khoảnh khắc bình thường.
  • Không sử dụng tính năng quay video bằng điện thoại.
  • Không chơi game, sử dụng app yêu cầu hiệu năng cao hay sử dụng nhiều app cùng 1 lúc.

Với hạn chế là giá tiền cũng vậy. Câu hỏi: tôi có chi trả được không cũng rất quan trọng. Việc chi trả được (affordable) đối với tớ là phải không ảnh hưởng đến các kế hoạch tài chính khác. Nếu như ảnh hưởng đến, tớ sẽ gạch khỏi danh sách.

Okay, #54 kết thúc ở đây. Lại 1 bài pót khiến tác giả cảm thấy “ra gì phết” dù chỉ là chia sẻ cá nhân, không phải ultimate guide gì cả ehehe. Cảm ơn mọi người đã đọc đến tận đây. Hẹn gặp lại trong 1 pót tới không xa. Ciao!

-N-

Subscribe để luôn cập nhật các bài viết mới nhất trên Shameless Monsters nhé!

You may also like

2 comments

  1. Hi N,
    Câu hỏi của anh Joshua rất là hay nhưng mà nó sẽ chưa đủ trong một vài trường hợp.
    – Mọi người không phân biệt hoàn toàn imaginary values và true values trong tất cả các trường hợp, đặc biệt nếu họ chưa dùng bao giờ: ví dụ như mua 1 cái loa bluetooth chẳng hạn. Nếu chưa dùng chắc họ sẽ không bao giờ có trải nghiệm tiện lợi. Và họ sẽ tiếp tục stick với dàn loa cổ lỗ sĩ. Nếu trải nghiệm mới cũng là 1 dạng values thì họ đang bỏ qua cái này. Chưa kể nếu mua loa bluetooth xong họ có thể nhẹ nhàng bỏ đi dàn loa cổ lỗ cho nhà cửa thông thoáng. Mở nhạc cũng nhẹ nhàng thoải mái.
    – Mua cái gì đó có thể mở rộng thế giới quan (mà kinh nghiệm đau thương đôi khi cũng là 1 dạng values, mua về rồi mới biết nó không phù hợp sao đó)

    Câu hỏi của anh Joshua nên đặt ra kèm với 1 câu hỏi nữa thì nó sẽ toàn diện hơn (đây là theo kinh nghiệm cá nhân): “Nếu tôi không mua nó thì có nguy cơ tôi sẽ đánh mất đi một số values hay không?”

    P.S. hình như có lỗi font với phần list khi xem trên windows. Không phải là lỗi mà là font không đồng nhất với bài viết.

    1. Xin chào T,

      cảm ơn bạn đã đặt câu hỏi rất thú vị, đồng thời xin thứ lỗi cho phản hồi chậm của tớ.

      Về ví dụ của T đưa ra, tớ xin mạn phép giải thích theo ý kiến cá nhân như sau:

      Một sản phẩm được phân loại trước nhất là theo categories (nhóm sản phẩm), sau đó mới là product (sản phẩm cụ thể) trong nhóm/ category của nó. Vậy nên câu hỏi trước nhất chúng ta đặt ra phải là: “Ta có cần đến sản phẩm trong loại category đó hay không?”

      Áp dụng vào ví dụ của T, trước hết nên xác định việc nghe nhạc có thực sự “adds values” hay không thay vì tự thừa nhận “nghe nhạc” là hoạt động của tất cả mọi người . Ví dụ như mẹ tớ chẳng hạn, mẹ tớ đơn giản là không nghe nhạc (tương tự như việc nhiều người không hề xem TV mà vẫn có TV trong nhà chỉ vì sản phẩm này … truyền thống quá, gia đình nào cũng có trong nhà).  Nếu cuộc sống của ta được nhận value từ việc này (cụ thể là ta luôn enjoy việc nghe nhạc bằng các thiết bị hiện có) thì bản thân sẽ đánh giá so sánh được sự bất cập (giống như T nói về trải nghiệm tiện lợi của loa bluetooth, vân vân). Việc mua chính là phục vụ cho true values vốn dĩ đã tồn tại sẵn trong chúng ta rồi. Câu hỏi: “Nếu tôi không mua nó thì có nguy cơ sẽ đánh mất đi một số values hay không?” có lẽ chỉ có thể áp dụng được trong trường hợp này mà thôi (ví dụ của T đưa ra thuộc về nhóm này). Việc upgrade/ tối ưu hóa 1 lĩnh vực vốn mang lại trues values trong cuộc sống như vậy là điều tớ ủng hộ.

      – Ngược lại với những người không coi việc nghe nhạc là true values, trước giờ vốn dĩ đã không thường xuyên sử dụng, cuộc sống không gặp khó khăn hay bất tiện, cũng không hề có ý định cải thiện thay đổi (cho nên không ý thức được sự bất tiện) thì tất cả các thiết bị thuộc nhóm Audio & Hi Fi này đều chỉ mang imaginary values mà thôi (và ta nên get rid of it 😄). Việc mua bất kì một thiết bị nào trong nhóm category này (dù tốt thế nào đi chăng nữa) chỉ mang lại excitement nhất thời. Về lâu dài họ sẽ lại không thực sự cần đến nó. Nếu đã trót mua về 1 nhóm hàng mang imaginary values thì bài học rút ra là: mình không cần thể loại này trong đời, hehe.

      Tóm lại thì, cùng 1 hoạt động có thể mang lại nhiều giá trị với người này, nhưng đồng thời lại không hề quan trọng với người kia. Theo tớ thì nên đánh giá values dựa vào động lực thay vì là đồ vật (bởi đồ vật sinh ra là để phục vụ, thỏa mãn động lực/ nhu cầu/ ý thức đã tồn tại).

      Bàn về việc mua đồ mà bị fail, tất nhiên cuộc sống thì không hoàn hảo mua gì cũng vừa ý 100%. Giống như nội dụng tớ đã viết ở trong post này, với thông tin trên Internet hiện nay, chúng ta hoàn toàn có thể cân nhắc kĩ lưỡng hơn trước khi mua đồ (bằng việc liệt kê, so sánh và đánh giá các features mình mong muốn/ đọc review/ thử trải nghiệm ở store trước khi mua về).

      Trên đây là ý kiến của tớ về vấn đề mua mua sắm sắm. Rất vui vì được trao đổi ý kiến với T 😊

      P/s: tớ sẽ xem lại phần font của blog trên máy windows khi nào có điều kiện. Cảm ơn T đã lưu ý.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error:
%d bloggers like this: